Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam–Liên minh châu Âu (EVFTA) có hiệu lực ngày 01/08/2020. Nhìn lại năm năm tính đến 01/08/2025, doanh nghiệp xuất khẩu sang EU cần làm gì để biến ưu đãi thuế thành cơ hội bán hàng? Nguồn: Hội đồng EU.
Điểm xuất phát là tách hai việc: mức mở cửa theo cam kết của hiệp định và kết quả mở rộng khách hàng của từng doanh nghiệp. Biểu thuế giúp trả lời việc thứ nhất; muốn đánh giá việc thứ hai, cần dữ liệu khách hàng và giao dịch phù hợp.
Đọc đúng cam kết: dòng thuế khác với kim ngạch
Theo Bộ Công Thương, cam kết của EU đối với hàng Việt Nam xuất khẩu sang EU gồm:
| Mốc cam kết | Tỷ lệ dòng thuế được xóa bỏ | Tỷ lệ kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU tương ứng |
|---|---|---|
| Khi hiệp định có hiệu lực, ngày 01/08/2020 | 85,6% | 70,3% |
| Sau bảy năm kể từ 01/08/2020 | 99,2% | 99,7% |
Khoảng 0,3% kim ngạch xuất khẩu còn lại sang EU được áp dụng hạn ngạch thuế quan (TRQ), với thuế suất 0% cho lượng hàng trong hạn ngạch. Các tỷ lệ trên mô tả phạm vi cam kết, không phải mức sử dụng ưu đãi của doanh nghiệp năm 2025.
“Dòng thuế” đếm các mục trong biểu thuế; “kim ngạch” đo giá trị thương mại. Hai tỷ lệ không thể thay thế nhau. Lộ trình của mặt hàng cụ thể cần đối chiếu trong Phụ lục 2-A và biểu thuế của EU, được liên kết tại trang văn bản EVFTA của Ủy ban châu Âu.
Thuế ưu đãi là điều kiện cần kiểm tra, không phải đơn hàng
Trước khi đưa ưu đãi EVFTA vào báo giá, doanh nghiệp cần xác định đúng mã hàng, thời điểm nhập khẩu và quy tắc xuất xứ. Hàng hóa phải đáp ứng quy tắc xuất xứ của hiệp định để được hưởng ưu đãi; yêu cầu về sản phẩm và hồ sơ nhập khẩu vẫn cần kiểm tra riêng. Hướng dẫn EVFTA trên Access2Markets dẫn đến công cụ tra cứu theo sản phẩm và hướng dẫn về xuất xứ.
Về mặt kinh doanh, nên lập một bảng so sánh cho từng sản phẩm: mức thuế áp dụng, điều kiện hưởng ưu đãi, chi phí đáp ứng yêu cầu và mức giá giao hàng dự kiến. Từ đó, đánh giá ưu đãi tạo ra lợi thế chào hàng đến đâu.
Muốn biết tập khách hàng có mở rộng, hãy đo đúng
Để tự đánh giá việc mở rộng khách hàng EU trong giai đoạn năm năm, doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng hồ sơ bán hàng của mình:
- Chọn kỳ so sánh tương đương. Nếu dùng mốc 01/08/2025, có thể so sánh 12 tháng kết thúc vào ngày đó với 12 tháng liền trước. Giữ nguyên tập thị trường và cách xác định khách có giao dịch.
- Thống nhất đơn vị khách hàng. Dùng pháp nhân hoặc mã khách đã đối chiếu; xử lý đổi tên và nhiều tài khoản của cùng một doanh nghiệp trước khi đếm.
- Tách khách mới, khách quay lại và khách không còn mua. Với “khách mới”, ghi rõ mới so với toàn bộ lịch sử đã kiểm tra hay chỉ mới xuất hiện trong kỳ quan sát.
- Đọc số khách cùng giá trị và tính lặp lại của đơn hàng. Danh sách khách dài hơn chưa đủ để chứng minh quan hệ bán hàng bền vững.
Đây là cách đo từ hồ sơ của từng doanh nghiệp. Muốn mở rộng thành kết luận thị trường, cần công bố phạm vi dữ liệu, mẫu khảo sát, thời gian và cách loại trùng.
Chuyển kết quả rà soát thành việc cần làm
Chọn một nhóm hàng và một thị trường EU để làm thử. Tra cứu điều kiện ưu đãi trong hướng dẫn EVFTA trên Access2Markets, rồi đối chiếu với năng lực cung ứng và lịch sử khách hàng hiện có.
Nếu sản phẩm có lợi thế giá nhưng ít khách mới, hãy kiểm tra lại danh sách doanh nghiệp mục tiêu, kênh tiếp cận và tỷ lệ phản hồi. Nếu có nhiều người quan tâm nhưng ít đơn hàng, ưu tiên tìm hiểu yêu cầu kỹ thuật, quy mô đơn tối thiểu, giao hàng và điều kiện thương mại. Đây là các giả thuyết để kiểm tra, không phải kết luận sẵn về nguyên nhân.
Bài học hữu ích từ mốc năm năm là nối đúng điều kiện ưu đãi với sản phẩm cụ thể, rồi đo xem hoạt động tìm khách và bán hàng có thực sự thay đổi hay không.
